نرگس کیانی: با وجود قطعی ۶۸ روزه اینترنت در ایران، احتمالش کم نیست ویدئوییهایی را که با استفاده از شخصیتهای محبوب انیمیشنی ازجمله لگو و مینیونها به بیان روایت رسانهای ایران از جنگ تحمیلی سوم پرداختهاند، دیده باشید. ویدئوهایی که در یکی از آنها دونالد ترامپ میان گردبادی از برگههای پرونده اپستین سقوط میکند، در حالی که در پسزمینه آهنگ رپی شنیده میشود که میگوید: «رازها در حال افشا شدن هستند، فشار در حال افزایش است.» یا ویدئویی دیگر که در آن جورج فلوید زیر زانوی یک پلیس دیده میشود، در حالی که صدایی میگوید «ایران برای همه کسانی ایستاده که سیستم شما به آنها ظلم کرده است.»
گروه ناشناس «انفجاری مدیا» (Explosive Media) یکی از گروههای سازنده این ویدئوها است؛ «ویدئوهایی جوانپسند و خوشساخت به سبک انیمیشن لگو برای بیان روایت ایران از جنگ با موسیقی رپ نیشدار و کنایههای چندلایه به مقامات ارشد آمریکا با هدف دیدهشدن توسط مخاطب غیر ایرانی.» این گروه طبق گفته سخنگویشان در گفتوگو با رسانهها، کمتر از ۱۰ نفر، ساکن ایران و متشکل از جوانانی ۱۸ تا ۲۵ ساله هستند. سخنگوی این گروه که خود را «آقای اکسپلوسیو» معرفی کرده است، «اکسپلوسیو مدیا» را گروهی «کاملا مستقل» توصیف میکند و میگوید «ایران یکی از مشتریان آنهاست» و استفادهشان از گرافیک سبک لگو به دلیل «زبانی جهانی» آن بوده است.
بازدیدهای میلیونی ویدئوهای رسانه «اکسپلوسیو مدیا» در شبکههای اجتماعی، ازجمله اینستاگرام و ایکس (توئیتر سابق) اما احتمالا فقط بهخاطر استفاده از این زبان جهانی یا آنطور که برخی معتقدند استفاده از هوش مصنوعی نبوده است. دعوت از محمد خیراندیش، طراح کاراکتر، انیماتور، نویسنده و کارگردان بههمراه ناصر جاهدنیا، مدیرعامل بنیاد ملی پویانمایی ایران و متخصص در مدیریت تولید و تهیهکنندگی انیمیشن به همین قصد و برای بررسی اتفاقی بود که نخستین بار است رخ میدهد؛ دست بالای ایران در جنگ رسانهای و چرایی شور و شوق کاربران غیرایرانی برای دستبهدست کردن ویدئوهایی که پیام غالبش ایستادگی ایران در برابر یک «ابرقدرت ستمگر» یعنی ایالات متحده آمریکا است.
با وجود موفقیتهایی که انیمیشن ایران و انیمیشنسازان ایرانی در طول سالهای متمادی در داخل و خارج کسب کردهاند آیا موافقید که میتوان گفت آنچه در جنگ تحمیلی سوم بهواسطه ویدئوهای وایرالشده با الهام از شخصیتهای محبوب انیمیشنی ازجمله الهام از سبک بصری لگو در فضای رسانهای رخ داد، نقطه عطفی در نشاندادن تواناییهای انیمیشنسازان ایرانی بود؟
ناصر جاهدنیا: به نظر من، انیمیشن در این موقعیت با تمرکز بر کاربرد رسانهایاش بار دیگر نشان داد که میتواند چه کالای فرهنگی پرکاربردی باشد. هرچند ما پیش از این بارها اشاره کرده بودیم که انیمیشن چنانچه متاسفانه در بخشی از فضای حکمرانی فرهنگیمان تصور میشود صرفا یک کالای لوکس سرگرمیساز مختص گروه سنی خردسال نیست. ضمن این که مجددا بر این نکته تاکید شد که با انیمیشن به چه میزان میتوان از طریق تولیدات ارزانقیمت واکنشهایی به شدت سریع نشان داد. این در حالی است که انیمیشن همیشه به دیربازده و هزینهبر بودن متهم بوده است. درواقع میتوان گفت این اتفاق نشان داد که ما اگر صرفا راه را برای هنرمندان و ازجمله انیمیشنسازان هموار سازیم و مدام در کارشان مداخله نکنیم آنها میتوانند چنان عمل کنند که نتیجه کارشان تفاوتی با نقطهزنی نیروهای نظامی نداشته باشد.
محمد خیراندیش: ابتدا در تکمیل صحبتهای جناب جاهدنیا باید اضافه کنم همانطور که احتمالا میدانید سن اعضای این گروه میان ۱۸ تا ۲۵ سال است و نسل Z به حساب میآیند. این نکته را نمیتوان انکار کرد که اگر در ابتدا به مدیری سنتی میگفتید این گروه قرار است مسئولیت ساخت چنین ویدئوهایی را بر
گلاویژ: عهده بگیرد، ممکن بود پاسخ دهد پس حتما کسی باید بالای سرشان بایستد و به آنها بگوید چه کنند و چه نکنند. در حالی که آنچه در عمل رخ داد خلاف این موضوع را ثابت کرد.
این اتفاق دست کم موجب شد مدیران خودمان نیز، چنانچه در سطح بینالمللی میبینیم، کار انیمیشنسازان ایرانی را جدی بگیرند. درواقع موجب شد متوجه شوند وقتی میگویم اگر از نام آمریکا بگذریم، هیچ کشور دیگری جز ایران نبوده که ناماش دو سال پیاپی در فهرست نهایی نامزدان کسب اسکار بهترین انیمیشن کوتاه تکرار شود یا وقتی از حضور انیمیشنسازان ایرانی در جشنوارههای معتبری چون جشنواره انسی فرانسه یا انیمافست زاگرب و... صحبت میکنیم، به چه معناست؟ در سال ۱۴۰۴ شیرین سوهانی و حسین ملایمی با انیمیشن «در سایه سرو» موفق به کسب اسکار بهترین انیمیشن کوتاه ۲۰۲۵ شدند و این دومین سال پیاپی بود که فیلمی از سینماگران ایرانی در رشته بهترین انیمیشن کوتاه نامزد دریافت جایزه اسکار میشد. سال ۲۰۲۴ هم «یونیفورم ما» ساخته یگانه مقدم به لیست ۵ تایی نامزدهای نهایی بهترین انیمیشن کوتاه در نودوششمین دوره جوایز اسکار راه یافت.
https://www.khabaronline.ir/news/2215161
